Adıyaman’ın Aşiretleri Üzerine: Akademik Bir Yanılgı ve Osmanlı Tahrir Defterleri Gerçeği!!!
​Fadlı DOĞAN Araştırmacı - Yazar 

​​Akademik çalışmalar, toplumun hafızasını ve tarihimizi aydınlatan en önemli kılavuzlardır. Ancak ne yazık ki son yıllarda, gerekli saha araştırması ve arşiv taraması yapılmadan, düz mantıkla hazırlanan bazı tezlerin bilimsel süzgeçten geçmeden kabul edildiğine şahit olmaktayız. 
Bunun en somut ve düşündürücü örneklerinden biri, köklü bir Üniversitemizde hazırlanan "Adıyaman Yöresi Aşiretleri" başlıklı yüksek lisansta karşımıza çıkmaktadır.
​Hatalı Bir Tasnif ve Bilimsel Yanılgı,
​İlgili çalışmada, Adıyaman’da 30 aşiret ve topluluk olduğu iddia edilmiştir. Yazarın bu verilere hangi kaynaklardan, hangi sahadan ulaştığı meçhuldür; ancak ortaya konulan tablonun ilmî gerçeklerle bağdaşmadığı çok açıktır.
​Bilimsel ve tarihî gerçeklik şudur ki; Adıyaman’da bilinen ve tarihî kökleri olan 8 müstakil aşiret vardır:
​İzol Aşireti,
​Rişvan Aşireti,
​Hıdırsor Aşireti,
​Kavi Aşireti,
​Bezik Aşireti,
​Romi Aşireti,
​Gevoz Aşireti,
​Mırdes Aşireti.
​Bahsi geçen yüksek lisans çalışmasında, köy, kasaba ve mezralar dahi aşiret veya topluluk olarak listelenmiştir. Bu mantıkla hareket edilecek olursa, Adıyaman’ın bütün köylerinin tek tek yazılması gerekirdi; çünkü her köy kendi içinde bir yerleşim topluluğudur. İşin en acı ve düşündürücü yanı ise tarih bölümü hocalarının bu hatalı tez'i hiç sorgulamadan onaylaması ve günümüzde bu yanlış bilgilerin sosyal medyada hızla yayılmasıdır.
​Osmanlı İdari ve Sosyal Yapısında Hiyerarşi
​Tarihî ve sosyolojik gerçekleri kavramak için Osmanlı idari yapısındaki sosyal birimlerin büyükten küçüğe doğru sıralanışına bakmak şarttır:
​İl / El: En büyük siyasi birliktir. (Örneğin: Oğuz Eli).
​Boy (Bod): Siyasi birliğe bağlı, ortak soy ve kültür bilincine sahip en büyük ana topluluklardır. (Örneğin: Kayı Boyu, Bayındır Boyu).
​Aşiret: Akrabalık ve dayanışma bağlarının güçlü olduğu orta ölçekli birliklerdir.
​Oymak: Aşiretin altındaki kolları oluşturan gruplardır.
​Oba: En küçük göçebe veya yerleşik aile birliğidir.
​Özetle; Boy, bir milletin veya büyük bir siyasi yapının temel ana kollarından birisidir. Aşiret ise soy birliğinin ve akrabalık bağlarının güçlü olduğu orta ölçekli sosyal ve yerel yapılardır.
​İlgili Yüksek Lisans Öğrencisinin, çalışmasında yer verdiği diğer 22 isim, aşiret değil; ancak ve ancak yukarıdaki hiyerarşiye göre oymak veya oba seviyesindeki alt kollar olarak değerlendirilebilir.
​Sonuç ve Çözüm Önerisi
​Adıyaman’ın kadim tarihini ve aşiretler yapısını doğru okumak istiyorsak; bugünkü popülist ve temelsiz tezlere değil, Osmanlı Tahrir Defterlerine, Tapu-Tahrir kayıtlarına ve birinci elden arşiv belgelerine bakmak zorundayız.
​Akademik kurumların, şehrin tarihini hiçe sayan bu tür hatalı çalışmaları mercek altına alması ve tashih etmesi bir zorunluluktur. Aksi takdirde, bugün sosyal medyada dilden dile dolaşan bu yanlış bilgiler, yarınlarımızın yazılı tarihi olarak kirli bir miras kalacaktır.
​Kamuoyuna saygıyla duyurulur. 
Fadlı DOĞAN
Araştırmacı Yazar